Vì sao loài người hay ( phải và bị ) đánh nhau?

Đây là vấn đề có tính triết học, chắc hẳn đã được giới nghiên cứu quốc tế, các nhà ốp ép ski, các nhà tư tưởng… luận bàn từ lâu và đã lý giải từ nhiều góc độ. Chẳng hạn, từ góc độ đấu tranh giai cấp hay cạnh tranh sinh tồn….Tuy nhiên, từ góc nhìn phổ thông nhất thì chưa thấy mấy ai nói đến một cách vắn tắt trực diện. Vì vậy, nhân ngày lễ có thời gian, tôi thử đưa ra mấy nhìn nhận. Mục đích để cùng thấy và chia sẻ ý nghĩ rằng loài người nói chung tuyệt nhiên khó tránh khỏi phải đánh nhau, vấn đề là sao cho ít đánh nhau và đánh nhau sao cho văn minh. Rồi cuối cùng, mơ ước ngày xa xôi trong tương lai, không còn đánh nhau. Chỉ còn người với người là bạn là anh em thuận hòa hợp tác cộng sinh… để không phải đánh nhau mà vẫn no ấm hạnh phúc. Chữ đánh nhau dùng ở đây là theo nghĩa rộng, không bó hẹp chỉ là đánh bằng vũ lực…

Trước hết, chúng ta mặc nhiên thừa nhận như khoa cổ sinh học đã chứng minh rằng: loài người hiện nay là sinh vật cao cấp, đi lên trình tiến hóa như ngày nay là từ một loài vượn người cách ngày nay hàng triệu năm. Vì vậy trong căn bản thể chất, nôm na là trong máu, trong gene, loài người vẫn lưu rõ bản năng tổ tiên, cũng như thói quen sinh tồn phát triển, trong đó có bản năng tranh đấu, dù dấu ấn này dần dần bị che phủ bởi trình tiến hóa cao và bời hoàn cảnh sống hiện đại văn minh . Dĩ nhiên với từng cá nhân, mức độ này sẽ khác nhau tùy vào trình tiến hóa và điều kiện sống cũng như nhận thức của từng người, từng nhóm người ,từng khu vực…

Loài người thuở hồng hoang và cổ xưa hầu hết đánh nhau vì địa bàn kiếm ăn, vì nguồn nước, vì nguồn lửa… thậm chí, rất đơn giản vì kỵ cái lạ – như: kẻ lạ luôn mặc nhiên là kẻ nguy hiểm cho nên cần đánh đuổi bất kể nó là ai, không cần biết nó là tốt hay xấu…Nói đâu xa, ở nước ta tại nhiều vùng sâu, vùng xa vài ba bốn mươi năm trước, người lạ nào  tới làng bản khác, nếu không cẩn thận thường bị đánh đuổi…Hiện nay vẫn có tình trạng đánh nhau khi trai làng này đi tán gái làng kia…

Sau thời đánh nhau thuần túy vì cái dạ dầy và địa bàn kiếm ăn, nơi trú ngụ hay nguồn nước, loài người tiến thêm lên trình đánh nhau vì gái xinh, vì ăn ngon mặc đẹp nhà lầu xe hơi,  quyền lực, vì danh dự, vì những cái to tát hơn, như: làm vua, làm ông to bà lớn,  làm trùm, làm chúa tể…Và ngày càng tinh vi hơn trên mọi phương diện, chẳng hạn có khi, thực chất là đánh nhau vì sai lầm hay tham vọng vô độ của cá nhân nhưng lại nhân danh lý tưởng hay đất nước, nhỏ hơn thì nhân danh tập thể, cộng đồng…

 Loài người có cần phải đánh nhau mà vẫn đạt khát vọng từ bình thường đến cao cả hay không?

         Tôi nghĩ rằng điều này hoàn toàn phụ thuộc vào trình độ tiến hóa và hoàn cảnh sống của từng đất nước, dân tộc, nhóm người, và vào từng cá nhân. Hiện nay, mặt bằng này hết sức cao thấp khác nhau, cho nên mơ ước về sự yên bình hoàn toàn là chưa thực tế. Những nơi mà dân chúng còn đói nghèo dân trí thấp nhiều, thì nơi đó ẩn tàng nguy cơ cao nhất cho xung đột ở tầm cộng đồng trở lên, còn tầm cá nhân thì thường trực: hơi tý là chửi đánh nhau te tua… Chẳng hạn, nhiều người từng nhất trí nêu rằng: giả sử,  ở Việt Nam mà có động đất lớn như ở Nhật, nội cái việc đánh nhau hôi của hay giành đồ cứu trợ rất dễ xảy ra….

 Những đất nước còn chậm tiến, chưa vận hành hội nhập theo mô thức phát triển tiến bộ văn minh dân chủ pháp trị… thì ở đó dù không có chiến tranh nhưng vẫn âm thầm và khốc liệt diễn ra đánh nhau nhằm tranh đoạt lợi quyền ở mọi cấp mọi nơi. Mỗi kỳ bầu bán hay bổ nhiệm bổ nheo… sắp đến thì ở hậu trường có biết bao mưu đồ tanh tưởi…Và người dân ở đó thì cũng hay tranh giành nhau những lợi ích, ta một tý, người một tý… cho nên cũng hay va chạm xung đột, chẳng hạn giành đường vượt ẩu rồi từ chửi: -..Mẹ mày… đi kiểu vậy à? đến: diễn chưởng, đập mũ bảo hiểm vào nhau… Quan thì tham dân thì gian…

 Tất nhiên có nhiều loại tính chất và hình thức đánh nhau. Ta cùng điểm qua:

Đúng: bảo vệ ngôi nhà, mảnh đất , hay tài sản hợp pháp nào đó của mình, rộng ra là của làng, của nước mình….Nỗ lực ngăn chặn sự xâm phạm từ ngoài vì quyền lợi hợp pháp và chính đáng của mình, của người….Hoặc bất đắc dĩ phải dùng vũ lực tự vệ khi bị kẻ cuồng bạo, kẻ xấu tấn công

Sai: Đánh nhau để tranh đoạt lợi quyền phi lý, thậm chí đó là sự tước đoạt lợi ích chính đáng của người khác, của tầng lớp khác hay của đất nước khác

Khôn: đánh nhau chỉ khi không còn cách nào khác, và cũng chỉ khi mục đích, động cơ chính nghĩa, chính đáng. Và có cách đánh hay, chắc thắng hoặc cùng lắm là hòa…

Ngu: hiếu chiến, manh động vì mục đich sai trái, vì làm công cụ cho kẻ khác, vì ngây thơ, bị lừa bị bẫy khiến kẻ khác thủ lợi trên lưng…Hoặc cũng được lợi song nhầy nhụa ô nhục. Và đánh bừa đánh bậy làm mất uy tín danh dự hoặc phải trả giá đắt…

Cả hai bên không ai đúng ai sai: ví dụ, thời xưa tộc người A tranh với tộc người B một cái hang vốn vô chủ để trú ngụ, hai người cùng rình săn một con thú trong một khu rừng vốn không của riếng ai…

 Vừa đúng vừa sai: như: đánh quá tay làm tên kẻ trộm bị bắt quả tang chết hoặc bị thương

Vân vân…

 Về hình thức đánh nhau cũng có nhiều loại:

 Cổ điển : Đó là các kiểu bạo lực, mà tới nay vẫn tiếp diễn, tới nay song hành cả công cụ thô sơ và tối tân hiện đại – chiến tranh qua nút bấm…

 Trí tuệ: các bên đấu trí đấu tài nhau

Chủ động: một bên cố tình và có chuẩn bị trước ra đòn trước

Bị động: một bên bị bất ngờ phải lúng túng đối phó

Bị cuốn vào dù chẳng muốn theo bên nào: cái này gọi là trâu bò đánh nhau, ruồi muỗi gặp nạn

Các qui mô: đơn lẻ – cá nhân, nhóm, cộng đồng, đất nước, phe…

Các nguyên nhân: ngẫu nhiên, tất nhiên, thù tức, đố kỵ, ghen tuông, xâm phạm, tranh giành, bênh vực, danh dự, lý tưởng, vật chất, tinh thần, quan điểm, nhận thức, tôn giáo, ý thức hệ, tự nguyện, ép buộc…

Hoặc các hình thức: đánh tận cùng, đánh cảnh cáo, đánh đe dọa, đánh nhằm mặc cả…thậm chí đơn giản nhất, thấy có cả hình thức đánh nhằm giải trí…

Về kết quả:

 Bên thắng, bên thua: thường xáy ra trong các cuộc chiến tranh hoặc các tranh chấp

 Hoặc: hòa, cùng lui, cùng thỏa hiệp….

 Và thời nay thì khá phổ biến là tình trạng vừa hợp tác vừa đấu tranh, bên nào kém dễ bị thua thiệt lớn, bên tử tế dễ mắc lừa bên đểu giả…

 Lý tưởng và văn minh nhất chỉ khi hai ba bên cùng thắng vì mục đích chân chính tiến bộ mà thế giới gọi là win – win

Vân vân

Tóm lại: Đánh nhau – ở nghĩa rộng là tranh đấu, cạnh tranh hầu như thuộc về bản chất loài người. Bản chất do nhu cầu sinh tồn, hưởng thụ – khát vọng – tham vọng – có thể chính đáng hay không chính đáng ngày càng cao – tạo nên và lưu truyền không dứt. Vì vậy tất yếu quá trình sống của một cá nhân hay của một cộng đồng cũng như của một dân tộc khó tránh khỏi hàng chuỗi các cuộc chiến đấu từ nho nhỏ đến lớn, qua các hình thức khác nhau nhằm tồn tại và phát triển. Ngoại lệ chỉ có ở giới tu hành chuyên nghiệp trong hoàn cảnh bình thường…

Tuy nhiên, không phải hiện tượng đánh nhau luôn thường trực là vì: loài người nói chung còn mang bản chất bản năng biêt sợ hãi. Chẳng hạn hàng xóm xấu khát tý đất đẹp của nhà khác nhưng cũng ít khi dám lấn là vì : ” được thua chưa chắc, nhưng lơ mơ chắc chắn ăn chửi ăn tát… hay ra tòa…”; là vì, bên cạnh chất tranh đấu vì lợi quyền, người ta cũng đa số có tâm lý tạm bằng lòng hiện trạng nên tự  tiết chế tham vọng nếu tự biết khả năng đến đâu; mặt khác trừ số it hung hăng cường bạo, cuồng tín, mù quáng…đa số đều chuộng an bình hòa bình khi quyền lợi chưa bị ảnh hưởng đáng kể. Tục ngữ có câu: ” thứ nhất sợ kẻ anh hùng, thứ nhì sợ kẻ cố cùng liều thân”, ” chó cùng rứt giậu”…” nhân chi sơ tính bản thiện” là căn bản, nhưng nếu hoàn cảnh nghặt nghèo bức bối; hoặc môi trường sống, xóm phố, nhà trường, công sở, nhà máy, xã hội… vô đạo lộn xộn thì dễ nảy nở” nhân chi sơ tính bản ác”…

 Đánh  nhau, tranh đấu trong xã hội loài người nói chung xem ra còn lâu mới đi đến trình phát triển văn minh, trừ một số ít đất nước cũng như cá nhân hoặc cộng đồng đã đạt được. Ví dụ, mấy nước bắc Âu hay Canada ít khi có bạo lực mà chỉ có tranh đấu nghị trường, công luận hoặc cạnh tranh theo luật…

 Ngày nay, nhìn chung, đa số, bạo lực còn tiềm ẩn khắp nơi, khắp chốn và thỉnh thoảng bùng phát nơi này nơi kia…Võ bẩn đấu đá cạnh tranh xấu khá phổ biến ở nước hoặc nơi này nơi kia, nhóm hoặc người này người nọ…Tất cả các đánh nhau giành giật tương tự cũng chỉ vì lợi danh, vì  tham vọng ích kỷ cho mình cho phe mình… mà thôi. Tất nhiên ngoại lệ thường ít và chỉ có ở những hiện tượng lý tưởng, mang tính chất cao cả

 Giải pháp cho vấn đề này:

 Cũng chẳng có gì gọi là khó khi dẫn ra vài luận điểm có tính lý thuyết nhằm bài trừ, hạn chế hiện  tượng người đánh nhau với người, người áp chế người, nhóm này, nước này đánh nhau với nhóm kia nước kia…

 Các luận lý cổ truyền, như: đạo Phật chỉ giáo : mỗi người cần từ bỏ tham sân si, bỏ dục vọng thì hết nhu cầu tranh đấu giành đoạt, do đó hết khổ…; đạo thiên Chúa khuyên: cần yêu thương kẻ khác như yêu thương bản thân…; Lão Tử bảo: cần tiêu dao vô vi vô sự..; Khổng Tử nói: cần có trên có dưới, đúng chức phận, cần tuân theo lễ, mất lễ là mất tất cả…Trang Tử nói: đời chỉ là mộng là ảo ảnh cho nên chớ chạy theo ảo ảnh dù là được sướng như vua hay được vợ đẹp nhà cao cửa rộng… Ông Mác thì khẳng định: chỉ có đấu tranh giai cấp mới xóa bỏ bất công và làm cho loài người sung sướng…Ông Ganhdi hay luật sư Lutheking, tiếp đó là ông Nelson Mandela thì ngược lại kiên trì theo thuyết bất bạo động…

Thuyết nào cũng có nhiều ít cái đúng, cái hạn chế . Bởi qua hàng nghìn năm, lịch sử đã chứng minh: trong thực tế, mọi sự phức tạp gấp nhiều lần vì các khuyến giáo của tiền nhân chỉ khái quát được một số chân lý cơ bản, chân lý phấn đấu ( thường rất cao xa cho số đông )  và chỉ hiệu quả khi vận dụng trong tình huống – hoàn cảnh thích hợp…

 Vậy thì: có lẽ, loài người và từng con người nói chung, khi chưa hay đúng hơn là khi còn xa mới tiến đến trình phát triển văn minh tương đối cao  ( để bốn mùa chỉ an nhiên sống bình hòa ), vẫn còn đánh nhau, vậy thì hãy sao cho cả cái việc “tiền kiếp tổ tông xấu xa” này tương đôi chân chính và đúng đắn. Chẳng hạn, muốn có chức quyền, vị trí mầu mỡ …cần thi tuyển và bổ nhiệm nghiêm ngặt, chứ đừng luồn lọt chạy chức mua quyền gây nên nạn ” ghế thì ít, đít thì nhiều cho nên đấu đá là điều đương nhiên” làm nhức đầu, khổ lây chúng tớ, và làm hỏng xã hội;  muốn no ấm, giầu có hãy làm việc bằng tài năng và trí tuệ cũng như cơ bắp chăm chỉ sáng suốt chứ đừng đi ăn cướp ăn cắp hay đục khoét của công…Đừng độc tài độc tôn đặc lợi quá lớn cho kẻ cầm quyền cũng như tầng lớp công quyền khiến cho loài người phải đánh nhau vì xung đột mâu thuẫn lợi ích, hoặc đơn giản vì chữ lợi. Nước này với nước kia cũng đừng cá lớn nuốt cá bé, kẻ mạnh đừng áp bức kẻ yếu… (người Việt Nam tạm mơ ước vậy )… Tóm lại: đã là mang danh người và xã hội người cả rồi, hãy hành xử như những Người viết hoa ( cũng là điều mơ ước nữa )…Và tất nhiên nước nào cũng, ai cũng cần chủ động phòng bị an toàn cho những tình huống xấu nhất ….

Thế giới một mặt đã khá văn minh, mặt khác vẫn hỗn mang, có nơi có người…còn như thời trung cổ. Hôm nay, tự nhiên nảy mạch suy nghĩ này viết ra đây cái vấn đề đôi lúc “vo ve” như giục phải viết

 Đặng Minh Liên

Advertisements

2 phản hồi

  1. automatic translation about 80% my meanning
    But great google ! Thanks !
    For example – final sentences of my essay
    Fr original translation of google machine – Chúng ta xem và so sánh với bản tiếng Việt của tôi ở trên

    The solution to this problem:

    Also there is nothing called a burden has led to several theoretical arguments to eliminate, limit the people who fight, who suppressed people, this group, this water fight with other groups across the country …

    The traditional logic, such as Buddhism teach: each person should take up angrily, put the demands of desire, the fight for winning, so all suffering … Christian advice: to love others like love itself … Lao Tzu said, should spend the knife very innocent ..; Confucius said, there needs to be on the bottom and on the division, need to follow the ceremony, the ceremony is lost everything lost Zhuang Zi said … : dream life is just an illusion, so do not run under the happy illusion even as the king or the high door wide beautiful wife … Mr. Marx is confirmed: only the new class struggle to remove injustice and make human happiness or a lawyer … He Ganhdi Lutheking, followed by Nelson Mandela, by contrast persistence theory of non-violence …

    Theory are high at the right, the limit. By thousands of years, history has proved: in fact, all the complexity many times since the extension of pre-teaching staff only generalize some fundamental truth, strive for truth (often very far for the masses) and is only effective when applied in the situation – right circumstances …

    So: perhaps, humanity and individual human beings in general, or rather when not to far towards the development of civilization is relatively high (for four seasons but only live an average air), still beat together, then go back for what the “pre-existence of evil tone” is relatively true and correct. For example, to have power to … fertile place to recruitment and appointment of strict, not reached threaded run the purchasing power caused accidents, “the little chair, your ass is so much fighting is natural” as headache, pain spreading us, and social ruin; want a prosperous, rich or working with talent and intelligence as well as muscle wisdom, not hard to steal or rob bore perforated’s … Do not be dictatorial monopoly privilege too great for guys as well as the ruling class makes the right to fight for human conflict a conflict of interest, or simply because the word profit. This country with other countries, do not swallow the small fish big fish, the strong do not oppress the weak … (who dreams that temporarily Vietnam) … In short: have a bearing names of both individuals and society then, please behave Written by the flowers (also dreaming again) … And of course any country, everyone should take initiative in the room was safe for the worst ….

    World civilization was quite a presence, on the other hand is still chaos, is where people also like … medieval. Today, natural to think this vessel came here to write a problem sometimes, “buzzing” as the urge to write

    Dang Minh Lien

    • Xem bản dịch ra tiếng anh = máy của google, thấy máy dịch hơi tạm được, có thể qua edit của người thì bản dịch của máy sẽ trở nên hay và chính xác

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: