Quyền và…

Quyền hay khả năng được làm cái gì từ vị trí của mình có ở mỗi người
Theo nghĩa rộng thì quyền của con người rất phong phú: sống, làm việc, học hành, hưởng thụ…và các quyền đó là bình đẳng giữa tất cả công dân
Ở đây ta sơ luận về quyền theo nghĩa là quyền lực công quyền

Công quyền trao cho người giữ khả năng ra quyết định thực thi mà tập thể đã ủy quyền hoặc bằng luật hoặc bằng những qui định nội bộ hoặc là được mặc nhiên như thông lệ

Quyền đi với lợi, đi với trách nhiệm và những đi với đó nhiều hay ít phụ thuộc quyền to hay nhỏ
Do đó trải hàng vạn năm tồn tại/ trong hình thái cộng đồng – xã hội, tâm lý người nói chung, đã và luôn vươn tới có quyền để có lợi. Chỉ trừ các bậc thánh hay các đại vĩ nhân thì nằm ngoài qui luật này

Khi cộng đồng trao quyền cho một người có nghĩa họ trao luôn khế ước rằng: ông/ bà hãy làm tốt và có lợi cho chúng tôi, và ông/ bà cũng được hưởng những lợi riêng lương cao bổng hậu…Ngược lại: chúng tôi thiệt hại mà các vị vẫn hưởng đủ… thì tùy mức mà xem lại từ cảnh cáo, bãi miễn đến …

Có quyền tức là có ưu thế vượt trội để thực thi những quyết định, ý tưởng hay nếu người có quyền giỏi. Và ngược lại – người đó kém cũng sẽ là những quyết định kém dở, có hại…

Nhưng tâm lý người nói chung là có xu hướng lạm quyền để tận thu lợi ích riêng khi có quyền cho nên nếu cơ chế yếu kém, lạc hậu thì xu hướn g này phát triển gây hại cho cộng đồng. Ngày trước, khi còn hiếm ô tô con thì nhiều xếp lạm dụng ít nhất là dùng xe cơ quan đi việc riêng kể cả là chở vợ con đi đền đi phủ…

Nhìn chung sự lạm quyền cho đến nay vẫn nặng ở hệ thống – mà điều này đã được dư luận/ báo chí nêu thành ngạn ngữ: Dĩ công vi tư, vừa đá bóng vừa thổi còi, ăn cây nào rào cây ấy… Mỗi xếp trưởng là chủ tài khoản và là một vua con cho nên tha hồ tung tác nếu đó là người tư lợi nặng. Mặt khác tuy lúc đầu không tư lọi song vì thấy dễ quá thành ra không vơ thì ngu à? Ông hay bà xếp đó chỉ ngại mỗi quan trên. Chết cái, quan trên thì đa số ở xa làm sao quán xuyến hết sâu sát bên dưới…Vả lại, có khi cùng cạ cùng tác thành cho nhau thì hõ trợ nhau là chính, bao kín mọi sơ hở và liên thông lợi ích. Nói cách khác đó là các kết nối chặt chẽ chiều dọc của các quyền lực lớn nhỏ gần như tuyệt đối.Còn các kết nối chiều ngang/ đối tác thì do tính chất khá đồng tông nên cũng là khá đồng cảm – tới mức rất thuộc “ngôn ngữ” của nhau dù là cử chỉ hay lời nói, hay cách chơi…

Do được quyền lớn lợi lớn cho nên xu hướng củng cố giữ vững khó rời càng tăng. Cho nên có không ít hiện tượng ghi giảm tuổi để chậm về hưu vài ba năm . Và xu hướng tác thành vị trí cho con, cháu, thân hữu vây cánh dù nó kém nó trung bình lắm về mọi mặt cũng nở rộ. Kém thì cũng làm được chứ có khó gì ( lỗ lã đâu phải lo ) khi cho nó kinh qua thực tế ít năm ở vài ba vị trí và vài ba lớp gì đó kiếm ít chữ, ít thuật ngữ – khái niệm hành chính để viết, đọc công văn và phát biểu…

Nạn đấu đá nhức đầu lây quần chúng vì lợi – quyền diễn ra ở nhiều nơi đến mức có ca dao: Ghế thì ít, đít thì nhiều cho nên đấu đá là điều đương nhiên

Trong một cơ chế tổ chức xã hội chưa khoa học, chưa tiên tiến thì tình trạng có quyền to là lạm dụng to (tham nhũng lớn như PMU 18, PCI..) và nhỏ thì lạm dụng nhỏ ( đổi tình lấy điểm…nhũng nhiễu ăn vặt …) sẽ mãi còn và là một tác nhân lớn cản trở xã hội đó đi lên. Nó có thể làm được những thành công a, b, c nào đó nhưng cái lực phá cản to lớn đến mức văn kiện chính thống cũng kêu là quốc nạn sẽ gây nên những tai hại làm mất làm hỏng các thành quả a, b, c kia. Cái được bù cái thua có khi là hòa là may!Bệnh thành tích thổi phồng kết quả ( cũng là nhằm giữ và lên lợi quyền) gia tăng càng gây nguy hiểm vì nó che đậy cái yếu kém cần khắc phục khiến” đủ thứ bệnh” không được chữa mà nặng thêm rồi chết tới nơi cũng kệ!
Sơ bàn mà đã thấy …tình hình quả là gay, tắc – nếu cấp độ vĩ mô và cả nước vẫn chỉ nhích tí một trong canh tân thể chế quản lý nhà nước và xã hội

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: